Diễn giải X quang vú (phần 1): Khối

Bài X quang vú có các từ vựng miêu tả (tạm dịch, tô màu xanh) dựa theo định nghĩa BIRADS hiện hành, gồm những phần sau:

– Khối

– Vôi hóa

– Biến dạng cấu trúc

– Những trường hợp đặc biệt

– Những dấu hiệu kết hợp

  1. KHỐI

“KHỐI” là một tổn thương chiếm chỗ nhìn thấy ở hai hướng khác nhau. Nếu một khối tiềm tàng chỉ nhìn thấy ở một hướng thì nên gọi là “KHÔNG ĐỐI XỨNG”-“ASYMMETRY” cho đến khi 3 chiều của nó được xác định.

1.1. HÌNH DẠNG

  1. Hình tròn

Khối hình cầu, hình quả bóng, hình tròn.

Nang này là một thí dụ của khối tròn

  1. Hình bầu dục

Khối hình trứng hoặc hình elip.

Khối máu tụ này là một thí dụ của khối hình bầu dục

  1. Chia nhiều tiểu thùy (Lobular)

Khối có đường viền nhấp nhô (undulating contour).

Khối u xơ tuyến khổng lồ này ở hướng nghiêng A và đầu-chân B là một thí dụ của khối chia nhiều thùy [con].

  1. Hình không đều (méo mó)

Hình dạng tổn thương không thể mô tả đặc điểm bằng bất cứ từ nào ở trên.

Khối ung thư xâm lấn này là một thí dụ của khối có hình dạng không đều (méo mó)

1.2. Bờ (Làm thay đổi hình dạng của khối)

  1. Bờ rõ, nét (Circmscribed)

Bờ được vạch ra rõ nét (ít nhất là 75% đường bờ rõ nét, và phần bờ còn lại cũng rõ nét không kém dù bị mô phủ trên che khuất) với sự chuyển tiếp đột ngột giữa tổn thương và mô xung quanh. Không có sự biến đổi thêm vào khả nghi do thâm nhiễm. Một khối mà bất cứ đoạn bờ nào là không rõ hoặc có gai thì nên xếp vào loại tương ứng đó.

Nang này là một thí dụ về tổn thương có bờ rõ nét

  1. Bờ bị che khuất (Obscured)

Bờ bị khuất do mô bình thường kề cận chờm lên hoặc chồng lên. Thuật ngữ này thường được sử dụng khi bác sỹ đọc phim tin rằng khối có bờ rõ nét (circumscribed) nhưng bờ bị khuất.

Nhiều nang trên các phim vú nghiêng này có bờ rõ nét nhưng bờ bị mô bình thường che khuất

  1. Bờ vi tiểu thùy (microlobulated margin)

Các vòng cung ngắn của bờ tạo thành các chỗ nhấp nhô nhỏ (vài milimet). (Khác với khối chia tiểu thùy bề mặt có các cung lớn hơn).

Khối ung thư xâm lấn này có bờ vi tiểu thùy

  1. Bờ không rõ (Indistinct margin)

Sự không rõ của [toàn bộ] bờ hoặc bất cứ đoạn bờ nào cũng gây lo ngại rằng có thể có sự thâm nhiễm của tổn thương và hình thái này ít khả năng do mô vú bình thường chồng lên.

Khối ung thư xâm lấn này có bờ không rõ.

  1. Bờ có gai (Spiculated margin)

Tổn thương loại này đặc trưng bởi các đường thẳng tỏa ra từ bờ của khối.

Khối ung thư xâm lấn bờ có gai.

Bệnh nhân nữ 57 tuổi có ung thư biểu mô ống thâm nhiễm.

Phim xq hướng đầu chân A và chếch trong ngoài B cho thấy mật độ khu trú (các mũi tên). Các phim trên từ sàng lọc, một người đọc kết quả đã cho là âm tính (BI-RADS 1) mặc dù tổn thương rõ trên các phim. Phim phóng đại khu trú hướng nghiêng thực sự C bộc lộ khối có gai, tất cả các người đọc cho là rất gợi ý ác tính (BI-RADS 5). (Wendie A. Berg. Breast Imaging Reporting and Data System: Inter- and IntraobserverVariability in Feature Analysis and FinalAssessment. AJR:174, June 2000).

 

1.3. MẬT ĐỘ

Thuật ngữ này được dùng để xác định độ suy giảm tia x của tổn thương so với độ suy giảm kỳ vọng của mô xơ-tuyến vú có thể tích tương đương. Điều quan trọng là phần lớn các ung thư vú tạo thành một khối có thể nhận thấy được có mật độ bằng hoặc cao hơn mật độ của cùng một thể tích mô xơ-tuyến. Hiếm có (mặc dù không phải là không có) ung thư vú có mật độ thấp hơn. Ung thư vú không bao giờ chứa mỡ (thấu xạ) cho dù mỡ có thể mắc kẹt bên trong.

  1. Mật độ cao

Ảnh x quang vú của một khối mật độ cao (February 2011 Radiology, 258, 417-425.)

  1. Đồng mật độ (isodense)

Ảnh x quang vú của một khối đồng mật độ (February 2011 Radiology, 258, 417-425.)

  1. Mật độ thấp nhưng không chứa mỡ

Ảnh x quang vú của một khối mật độ thấp (February 2011 Radiology, 258, 417-425)

  1. Chứa mỡ (Thấu xạ-Radiolucent)

Loại này bao gồm tất cả các tổn thương chứa mỡ như nang dầu, u mỡ, galactocele, cũng như u mô thừa (hamartoma) hoặc u mỡ-xơ-tuyến (fibroadenolipoma). Bởi vì độ đặc hiệu thấp hơn độ nhạy, vì vậy điều quan trọng là nhấn mạnh bản chất lành tính của các đặc điểm x quang vú khi có thể. Một khối chứa mỡ sẽ biểu hiện lấn át là lành tính.

Khối có thể sờ thấy ở đuôi nách này là thấu xạ và có vỏ mỏng. Khối đã được cắt bỏ mặc dù trên x quang nó rõ ràng là u mỡ và không cần thiết phải lấy đi.

Khối có thể sờ thấy này phát triển ở vùng đã phẫu thuật trước đây. Nó có vỏ mỏng, chứa mỡ thấu xạ và là một dạng hoại tử mỡ lành tính không yêu cầu điều tra thêm. Kết luận nang dầu sau chấn thương phẫu thuật.

Hamartoma (mũi tên). Tổn thương hỗn hợp này chứa mỡ và mô xơ-tuyến. Nó lành tính, mặc dù có thể sờ thấy được, và không yêu cầu điều tra thêm.

Galactocele. Tổn thương sáng hiếm hoi này là một nang chứa sữa có mật độ mỡ cao

———— Hết phần Khối———-

Ghi chú: các ảnh minh họa được lấy từ các nguồn xuất bản tin cậy. Những ảnh không đề nguồn được lấy từ cuốn sách uy tín “Breast Imaging”, xuất bản lần thứ ba của D.B. Kopans

Nguồn https://bsxqtuan.wordpress.com/2013/05/30/dien-giai-x-quang-vu-phan-1-khoi/

Đoàn, Thoại M.D

Chẩn đoán hình ảnh giống như cơm trong bữa ăn, còn làm website - viết bài giống như các món ăn. Cơm không thể thiếu và các món ăn có thể sẽ khác nhau giữa người này với người kia. Hãy chọn một nghề cho chín nhưng vẫn cần học 9 nghề còn lại để cuộc sống không còn nhàm chán.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Loading...